Van Dis geeft les

Het mooiste televisieprogramma van het moment is zonder twijfel Van Dis in Indonesië, waarin de auteur onderzoekt ‘hoe het Nederlandse verleden nog doorklinkt in het Indonesische heden.’ Iedere zondagavond leidt Adriaan van Dis de kijker vijftig minuten rond in dit paradijselijke land vol rariteiten en vol talloze sporen van de Nederlandse koloniale honger. Van Dis is onze charmante onderwijzer, die iedereen inpakt met zijn persoonlijke benadering. Hij is oprecht en brutaal waar nodig.

Zeer begrijpelijk is Van Dis’ ergernis toen het NICAM, de organisatie achter Kijkwijzer, wilde dat er in de zaterdagmiddag-herhaling enkele fragmenten onzichtbaar werden gemaakt. Het betreft scènes uit een Indonesische oorlogsfilm waarin een Nederlandse kolonist een Indonesiër laat mishandelen, die daardoor bloed spuwt. De beelden zijn maar kort te zien, minder gruwelijk dan sommige items in het journaal, en een relevant stukje Nederlandse geschiedenis. “Eindelijk wordt er eens een fraai staaltje koloniaal gedrag vertoond op de Nederlandse televisie en dan moet dat onzichtbaar worden gemaakt. Schandelijk!” aldus Van Dis.

Nederland lijkt (no pun intended) Oost-Indisch doof als het gaat om haar verleden. Gemakshalve zijn we vergeten hoe we als een stel imperialistische beesten de wereld over zijn getrokken en een spoor van onderdrukking hebben achtergelaten. Liever zien we onszelf als reislustige ondernemers die de wereld over trokken. VOC-mentaliteit, noemde Balkenende het schaamteloos, een term die sommigen nog steeds trots inboezemt. Nederland verhandelde ooit zo’n 550.000 Afrikaanse slaven, maar Zijlstra beëindigt de subsidie aan het NiNsee en zwarte pieten sieren nog altijd de verpakkingen van chocoladeletters. En met een beetje pech horen we over een paar dagen dat er van de Nederlandse bijdrage aan ontwikkelingshulp weinig overblijft.

We kunnen, kortom, wel een beetje onderwijs gebruiken. Aanstaande zondag geeft Van Dis weer les, om 20.25 op Nederland 2. En wie niet had opgelet, kan de eerste zeven afleveringen hier bekijken.

 

Dit stukje verscheen op 18 april 2012 op hard//hoofd in de rubriek Hard Talk.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *