De eerste komedies waarin de recessie zichtbaar wordt zijn verschenen, en volwassen meisjes spelen de hoofdrol. Amerikaanse televisieproducenten schotelen de kijker series voor met namen als New Girl, Girls en 2 Broke Girls, waarin vrouwen van mid-twintig tot begin dertig de maniertjes hebben van pubermeisjes en de mannen om hen heen al even onvolwassen zijn. Dit zijn zogeheten millennials, exponenten van de generatie die opgroeide in de vette jaren negentig met het idee dat alles mogelijk was. Ze worden ook wel de screwed generation genoemd, omdat de gevolgen van de crisis voor hen zo confronterend zijn: Ze hebben een torenhoge schuld voor wat een overbodige studie bleek, weinig kans op een passende baan en een steeds zuurdere kijk op de toekomst. De welvaartskloof tussen jonge en oudere Amerikanen is in de geschiedenis van het land nog nooit zo groot geweest.

De meisjesseries tonen vrouwen en mannen die niet opgroeien. Neem de Emmy-genomineerde komedie New Girl, in Nederland uitgezonden door RTL5 en inmiddels uitgebracht op dvd. Daarin zien we Hollywoods nieuwste it-girl Zooey Deschanel, een meisje dat met haar lichte huid, ongewoon grote blauwe ogen en lange, donkere krullen iets weg heeft van een porseleinen pop. Alleen haar opvallend lage stem biedt tegenwicht. Deschanel vertolkt Jess, een meisje dat sinds het spaaklopen van haar relatie in Los Angeles een loft bewoont met drie jongens. Ze is een jaar of dertig, maar haar gedrag doet anders vermoeden. Ze heeft een themaliedje voor zichzelf, aan haar iPhone kleven konijnenoortjes en van gesprekken over seks gaat ze giechelen. Overdag draagt ze korte rokjes met polkadots en vrolijk gekleurde jurken, ’s nachts een flanellen pyjama.

Als hipstermeisje dat zingend en huilend op de bank Dirty Dancing kijkt, is Jess in eerste instantie nauwelijks serieus te nemen. Pas na een paar afleveringen ontwikkelt haar personage zich en krijgt de show meer om het lijf dan een aaneenschakeling van deadpan-grapjes. Dan ontstaat het beeld van vier jongelui die zich in een patstelling met het volwassen leven bevinden: hoewel ze allemaal tegen de dertig lopen, leiden ze geen van allen de grotemensenleefstijl die ze zich hadden voorgesteld. Ze wonen op kamers, hebben werk dat tegenvalt en geen vaste relatie. Voor de een is de rechtenstudie uitgelopen op werk als barman, de ander is van een carrière als profsporter in een baantje als babysitter beland. En dat jaagt ze de stuipen op het lijf: ‘Mijn hele leven is een schijnvertoning!’ roept een van hen tijdens een paniekaanval, en hij verwoordt daarmee het dilemma waar veel van zijn leeftijdsgenoten mee worstelen.

Het verschil in levensstandaard tussen millennials en de oudere generaties wordt in New Girl pijnlijk duidelijk als Jess uitgaat met een veertiger die wel een goede baan en een eigen huis heeft. De discrepantie tussen zijn leven en dat van de huisgenoten is zo groot, dat ze steevast aan hem refereren als ‘Fancy Man’. Daaruit blijkt ook iets van een minderwaardigheidscomplex. Wanneer Nick, de rechtsgeleerde barman, in Fancy Man’s kantoor belandt, is hij diep onder de indruk. ‘Als ik dit bureau aanraak, voel ik me voor het eerst in mijn leven seksueel bekwaam,’ bekent hij.

Ongemakkelijke seks

HBO-nieuwkomer Girls, waarvan het tweede seizoen deze maand in première gaat, gaat over vier vriendinnen die tot diezelfde millennial-generatie behoren. Ook zij wonen nog op kamers en zijn blijven steken in een baantje als babysitter. En als ze hun nachtbeugels in hebben of ruziemaken over wie zich de beste vriendin mag noemen, zijn ook zij net kleine meisjes. Alleen is niet Los Angeles maar New York de stad waar het allemaal gebeurt, is het beeld rauwer dan in New Girl en de humor zwarter. En de meisjes zijn minder schattig. Bij de zesentwintigjarige Lena Dunham, die als een ware auteur de serie schrijft, regisseert en de hoofdrol speelt, ontbreken de grote blauwe ogen. Als aspirant schrijver Hannah is ze egocentrisch, eigenwijs en fel in haar oordelen. Niet zelden ontbloot ze haar ronde buik en dikke dijen, die sterk afwijken van de Hollywood-norm, om ongemakkelijke seks te hebben met een los-vaste partner.

In veel opzichten doet Girls denken aan Sex and the City, de televisiekaskraker over schrijfster Carrie Bradshaw en haar vriendinnen, die in 2004 het laatste seizoen beleefde. Beide series komen van HBO, hebben een schrijvende hoofdpersoon en draaien om vriendschap en seks. Als om de vergelijking te bezweren wordt er in Girls niet zelden aan SATC gerefereerd. Zo is een van de personages obsessief fan van de serie en typeert ze anderen aan de hand van SATC-personages: ‘Je bent beslist een Carrie, met wat Samantha-aspecten en Charlotte-haar. Dat is een heel goede combinatie.’

Ze zijn opgegroeid met Sex and the City als referentiepunt, maar hun leven lijkt er niet op

Gestoord

Maar de verschillen zijn nog veel prominenter: deze meiden zijn jonger, armer en hebben minder zelfvertrouwen dan hun voorgangers, die schoenen van duizenden dollars kochten en dure appartementen in Manhattan bewoonden. Ze zijn opgegroeid met SATC als cultureel referentiepunt, maar hun volwassen leven lijkt er geenszins op. Carrie Bradshaw is hun Fancy Man: het leven dat ze voor zich zien, maar zich niet eigen kunnen maken.

Dat brengt teleurstelling met zich mee, en verongelijktheid. Veel meer dan de andere meisjesseries geeft Girls uitdrukking aan het gevoel van millennials dat ze recht hebben op het leven dat hun werd voorgehouden. Tekenend is de openingsscène van de pilot, waarin Han­nahs ouders tot haar schrik vertellen dat ze haar niet meer financieel zullen ondersteunen. Hannah, die twee jaar eerder afstudeerde en sindsdien stage loopt bij een uitgever, zonder kans op een baan, is zichtbaar geschrokken – en beledigd. ‘Weten jullie hoe gestoord de economie nu is?’ vraagt ze beschuldigend, en dan verklaart ze in alle ernst: ‘Ik ben zo dicht bij het leven dat ik wil, het leven dat jullie voor me willen.’ De volgende dag zal ze niet afspreken met haar ouders, ‘dan heb ik het druk met worden wie ik ben.’

Dikke kuikens

De confrontatie tussen Hannah en haar ouders is er een tussen de screwed en degenen die verantwoordelijk zijn voor de screwing. In Hannahs ogen waren het de babyboomers die decennialang decadente fiscale bescherming genoten, zich suf leenden voor te grote huizen, geld uitgaven dat er niet was, de staatsschuld omhoog schroefden en uiteindelijk de economie op haar gat hebben doen belanden. En het waren de babyboomers die de millennials opvoedden als dikke kuikens, hun het idee gaven dat alles mogelijk was, dat ze enkel hoefden te ‘worden wie ze zijn’. Dus als Hannahs moeder snauwt dat haar dochter zo ontzettend verwend is, dient Hannah haar direct van repliek: ‘En wiens schuld is dat, mam?’

De millennials wijzen niet naar Fancy Man en Carrie Bradshaw als de veroorzakers van hun sores, maar naar hun eigen ouders. En hulp kunnen ze van hen niet verwachten – of niet meer verwachten, zouden de boomers zeggen. Dus helpen de jongens en meisjes elkaar op te groeien, goedschiks of kwaadschiks, door ruzie te maken en elkaar te wijzen op hun onvolwassenheid. Immature is een favoriet woord in beide series. In New Girl is de douchebag jar het centrale rekwisiet, de klootzak-pot, waarin een huisgenoot geld moet stoppen elke keer dat hij iets ongepasts zegt. De pot staat symbool voor de opvoedkundige rol van de groep.

Beide series zijn humoristische vertellingen van de moeizame acceptatie van de imperfecte volwassenheid, in een recessie waarvan het einde niet in zicht is. In de eerste seizoenen eindigen zowel Jess als Hannah buiten de stad, de een in de woestijn bij L.A., de ander op het strand van Coney Island. Filosoof Stanley Cavell noemt deze buitenwereld de Green World, een term die hij ontleent aan Shakespeare om de plaats aan te duiden waar personages met afstand op hun levens kunnen reflecteren. Een plaats van inzicht waar knopen worden ontward. Of dit bezoekje aan de groene wereld voor de meisjes leidt tot de nodige stappen in de richting van die zo gevreesde volwassenheid, moet blijken. Screwed, dat zijn ze toch wel.

 

Dit artikel verscheen 24 januari in Vrij Nederland en op vn.nl

24/01/2013

Leave a Reply